Trò Chuyện Về Ngành Nghề Với Con Cấp 2 Từ Đâu, Không Áp Đặt

Trò Chuyện Về Ngành Nghề Với Con Cấp 2 Từ Đâu, Không Áp Đặt
Trò Chuyện Về Ngành Nghề Với Con Cấp 2 Từ Đâu, Không Áp Đặt

Chị Hằng ở Bình Thạnh kể với chúng tôi một chuyện. Mãi đến khi con vào lớp 10, chuẩn bị chọn tổ hợp môn thi tốt nghiệp, chị mới hỏi con thích làm gì. Con im lặng một lúc rồi đáp: “Con cũng không biết”. Cuộc trò chuyện dừng ở đó, còn chị bắt đầu lo vì mọi thứ đã gấp. Nếu câu hỏi ấy được đặt ra từ lớp 6, lớp 7 và nhắc lại vài lần mỗi năm, kết quả có thể đã khác.

Vì sao nên trò chuyện sớm từ cấp 2

Vì sao nên trò chuyện sớm từ cấp 2
Vì sao nên trò chuyện sớm từ cấp 2

Đến lớp 6, lớp 7, nhiều đứa trẻ đã bộc lộ rõ chuyện mình thích gì. Có bé ngồi lì cả buổi chiều vẽ truyện tranh. Có bé thích tháo tung cái quạt cũ trong nhà xem bên trong có gì. Có bé lại chỉ hứng thú khi được thuyết trình trước lớp. So với tiểu học, đây là lúc sở thích và thế mạnh của trẻ hiện ra cụ thể hơn nhiều. Cha mẹ chỉ cần đủ bình tĩnh để quan sát.

Định hướng nghề nghiệp không thể chốt trong một buổi tối. Nó cần thời gian để trẻ thử, sai, rồi chọn lại. Bắt đầu sớm nghĩa là con có thêm vài năm để làm những điều đó trước khi buộc phải chọn khối thi.

Nếu để tới cấp 3 mới bắt đầu, mọi thứ thường diễn ra đúng lúc con ngập trong bài kiểm tra, ôn thi và áp lực điểm số. Không nhiều đứa trẻ đủ tỉnh táo để cân nhắc nghiêm túc về tương lai trong hoàn cảnh đó. Trẻ dễ chọn theo bạn bè, theo lời người lớn, hoặc chọn đại cho xong.

Vài năm trở lại đây, cách các gia đình tiếp cận chuyện chọn ngành cũng thay đổi nhiều. Bạn có thể xem qua xu hướng tư vấn chọn ngành chọn khối cho phụ huynh để biết mình không phải người duy nhất loay hoay với việc này.

Bắt đầu trò chuyện mà không áp đặt

Bắt đầu trò chuyện mà không áp đặt
Bắt đầu trò chuyện mà không áp đặt

Hỏi thẳng “sau này con muốn làm nghề gì” thường không hiệu quả với trẻ cấp 2, vì chính con cũng chưa biết. Những câu hỏi mở về việc gần gũi hơn sẽ dễ mở lòng hơn. Con thấy môn nào học nhanh hiểu nhất? Tiết học nào khiến con chờ đợi? Câu lạc bộ nào con muốn thử? Chị Hằng sau đó đổi cách, chỉ hỏi con thích nhất tiết nào trong tuần. Chị phát hiện con thích môn Sinh vì được làm thí nghiệm chứ không phải vì lý thuyết.

Một cách khác là kể chuyện nghề của chính cha mẹ. Kể cả phần khó chịu, phần phải dậy sớm, phần bị khách hàng phàn nàn, chứ không chỉ phần hào quang. Trẻ nghe được mặt thật của một nghề sẽ bớt tô hồng hoặc bớt sợ hãi, tùy hướng.

Điều nên tránh nhất là so sánh con với con nhà người khác. Đừng kéo con về con đường cha mẹ từng mơ ước nhưng chưa đi được. Trẻ cấp 2 rất nhạy với chuyện bị đem ra so sánh, và cảm giác kém cỏi hình thành nhanh hơn ta tưởng. Thay vì dẫn con tới kết luận có sẵn, hãy để con tự nói ra điều mình thấy, kể cả khi nghe có vẻ viển vông.

phụ huynh có con học cấp 2 trò chuyện về ngành nghề
phụ huynh có con học cấp 2 trò chuyện về ngành nghề

Những hoạt động giúp con tự khám phá bản thân

Những hoạt động giúp con tự khám phá bản thân
Những hoạt động giúp con tự khám phá bản thân

Cho con tham gia vài câu lạc bộ khác nhau trong cùng một năm học không lãng phí. Việc thử rồi bỏ giữa đường cũng là dữ liệu, vì nó cho biết con không hợp với hướng đó. Cách này đúng hơn nhiều so với việc ép con theo đuổi một môn chuyên sâu từ lớp 6 khi con chưa biết mình là ai.

Có gia đình muốn con phát triển kỹ năng học tập chủ động song song với việc khám phá sở thích. Khi đó, học tiếng Anh theo hướng kết hợp kỹ năng là một gợi ý đáng tham khảo, thay vì chỉ học để đối phó bài kiểm tra. Bạn có thể đọc thêm về học tiếng Anh kết hợp kỹ năng học tập cho học sinh cấp 2 để có thêm ý tưởng.

Điều đáng lưu ý là sở thích của trẻ tuổi này thay đổi khá nhanh. Có em đầu năm mê vẽ, cuối năm đã chuyển sang lập trình game. Vì vậy đừng coi một cuộc trò chuyện là đủ. Nên duy trì việc trò chuyện định kỳ, đôi khi chỉ là vài câu trên đường chở con đi học, và ghi nhận khi con đổi hướng.

Bên cạnh đó, nhìn xa hơn một chút về thị trường lao động cũng giúp ích. Cha mẹ có thể tham khảo những ngành nghề ít bị đào thải theo thời gian hay danh sách các ngành nghề có thu nhập cao và dễ xin việc. Đó là chất liệu cho các cuộc trò chuyện với con. Những danh sách này chỉ nên để tham khảo, không phải căn cứ duy nhất để quyết định thay con.

Trước khi kết thúc, chúng tôi muốn nói thêm một chuyện nhiều phụ huynh chưa để ý. Thế giới nghề nghiệp con sẽ bước vào mười năm nữa không giống hiện tại. Một số công việc có thể được tự động hóa phần lớn. Một số nghề mới chưa từng tồn tại sẽ xuất hiện. Bạn có thể cho con làm quen dần với bối cảnh đó qua những bài như định hướng nghề nghiệp số cho học sinh trước làn sóng AI. Nhờ vậy con không quá bỡ ngỡ khi lớn lên.

Ngoài ra, nếu gia đình bạn đang kinh doanh và muốn có thêm một kênh thu nhập chủ động, đây cũng có thể là cách chuẩn bị tài chính cho chặng đường học tập dài của con. Dịch vụ website bán hàng online là một hướng nhiều gia đình lựa chọn. Bạn có thể xem qua để biết có phù hợp với hoàn cảnh của mình không.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng mục tiêu của những cuộc trò chuyện này không phải là chốt nghề cho con từ năm lớp 7. Mục tiêu là giúp con dần có tiếng nói riêng về tương lai của chính mình.